اقتصاد دوم- نمی‌توان از توسعه فوتبال زنان صحبت کرد اما برای مسابقات، آموزش، مربیگری و زیرساخت آن برنامه مالی مشخص نداشت. بنابراین باید برنامه داشته باشیم و برای هر برنامه نیز منابع آن را مشخص کنیم.

صدای زنان: فوتبال زنان آذربایجان شرقی سال‌ها بیشتر با فوتسال شناخته شده است. آیا توسعه فوتبال ۱۱ نفره به معنای کم‌توجهی به فوتسال خواهد بود؟

دکتر سید جواد مرتضوی:
خیر. من فوتبال و فوتسال را رقیب یکدیگر نمی‌دانم. هر دو ظرفیت‌های مهم استان هستند. اتفاقاً تجربه فوتسال می‌تواند به توسعه فوتبال کمک کند. ما باید از ظرفیت بازیکنان، مربیان و ساختار فوتسال استفاده کنیم و در عین حال اجازه بدهیم فوتبال ۱۱ نفره نیز ساختار مستقل و قدرتمند خودش را پیدا کند. هدف این نیست که یک رشته را به نفع دیگری کنار بگذاریم؛ هدف استفاده از ظرفیت هر دو است.

صدای زنان: درباره حضور زنان در ورزشگاه نیز تجربه‌هایی در تبریز وجود داشته، اما این حضور همیشه استمرار نداشته است. هیئت فوتبال در این زمینه چه نقشی می‌تواند داشته باشد؟

دکتر مرتضوی:
حضور زنان در ورزشگاه نیازمند فراهم بودن شرایط زیرساختی، ایمنی و هماهنگی میان نهادهای مسئول است. هیئت فوتبال می‌تواند در چارچوب وظایف خود پیگیر فراهم شدن شرایط مناسب باشد.
در سال‌های اخیر برای ورزشگاه یادگار امام اقداماتی در زمینه زیرساخت و جایگاه بانوان انجام شده است، اما مهم این است که این امکانات در قالب یک برنامه پایدار و قابل استفاده قرار بگیرند.
از نگاه من، زنان فقط تماشاگر فوتبال نیستند؛ خودشان بخشی از خانواده فوتبال‌اند؛ بازیکن، مربی، داور، مدیر و هوادار. بنابراین حضور آنها باید در همه این سطوح دیده شود.

صدای زنان: اگر بخواهیم برنامه شما را در چند سال آینده با چند شاخص مشخص ارزیابی کنیم، چه چیزهایی باید تغییر کرده باشد؟

دکتر مرتضوی:
من فکر می‌کنم باید بتوانیم چند نتیجه روشن داشته باشیم: افزایش تعداد دختران فعال در فوتبال، افزایش تیم‌های پایه، رشد تعداد مربیان و داوران زن، برگزاری منظم مسابقات، کشف استعداد از شهرستان‌ها، حضور بیشتر بازیکنان استان در تیم‌های ملی و ارتقای سطح تیم‌های باشگاهی زنان.
همچنین باید ببینیم آیا بازیکنی که امروز در یک مدرسه فوتبال شروع می‌کند، چند سال بعد مسیر مشخصی برای رسیدن به فوتبال حرفه‌ای دارد یا نه. اگر چنین مسیری ایجاد شود، آن وقت می‌توان گفت فوتبال زنان استان از حالت فعالیت‌های پراکنده به یک ساختار حرفه‌ای رسیده است.

صدای زنان: و اگر بخواهیم یک جمله از شما درباره آینده فوتبال زنان آذربایجان شرقی داشته باشیم؟

دکتر مرتضوی:
من معتقدم هنوز بخش بزرگی از ظرفیت فوتبال زنان آذربایجان شرقی دیده نشده است. وظیفه مدیریت این است که این ظرفیت را پیدا کند، برای رشد آن مسیر بسازد و فرصت برابر برای دیده‌شدن استعدادها فراهم کند.
فوتبال زنان استان نباید یک بخش فرعی از فوتبال باشد. باید آن را به‌عنوان یکی از ارکان توسعه فوتبال آذربایجان شرقی ببینیم. اگر از پایه سرمایه‌گذاری کنیم، به شهرستان‌ها توجه کنیم، مربی و نیروی متخصص تربیت کنیم و باشگاه‌ها را وارد این مسیر کنیم، می‌توانیم در چند سال آینده تصویری متفاوت از فوتبال زنان استان داشته باشیم.

من معتقدم تیم زنان تراکتور می‌تواند ویترین فوتبال زنان استان باشد، اما در عین حال باید با بدنه فوتبال زنان استان ارتباط داشته باشد. اگر بازیکنی در یک شهرستان یا مدرسه فوتبال شناسایی می‌شود، باید بتواند در یک مسیر مشخص به تیم‌های پایه و در نهایت تیم‌های حرفه‌ای برسد.
هیئت فوتبال می‌تواند نقش هماهنگ‌کننده این شبکه را ایفا کند؛ یعنی ارتباط میان مدارس فوتبال، تیم‌های پایه، باشگاه‌ها و تیم‌های حرفه‌ای را تقویت کند.

صدای زنان: یکی از برنامه‌هایی که مطرح کرده‌اید، احیای لیگ محلات است. آیا این طرح را می‌توان در فوتبال زنان هم اجرا کرد؟

دکتر مرتضوی:
بله، اتفاقاً لیگ محلات می‌تواند برای دختران هم ظرفیت قابل توجهی داشته باشد. بسیاری از استعدادها از مسیرهای رسمی فوتبال وارد نمی‌شوند و ممکن است در محله‌ها، مدارس یا جمع‌های ورزشی حضور داشته باشند.
اگر مسابقات محلات با ساختار درست برگزار شود و مربیان، استعدادیابان و باشگاه‌ها در آن حضور داشته باشند، می‌توان بازیکنان مستعد را شناسایی کرد. استعداد نباید برای دیده‌شدن منتظر شانس بماند؛ ساختار فوتبال باید به سراغ استعداد برود.

صدای زنان: برای چنین ساختاری، یکی از نیازهای جدی مربی است. وضعیت مربیان زن فوتبال استان را چگونه می‌بینید؟

دکتر مرتضوی:
توسعه بازیکن بدون توسعه مربی امکان‌پذیر نیست. باید تعداد مربیان زن متخصص افزایش پیدا کند و برای آنها مسیر رشد حرفه‌ای تعریف شود.
برگزاری دوره‌های مربیگری در استان باید ادامه پیدا کند، اما به نظر من نباید موضوع را فقط به برگزاری دوره محدود کنیم. باید ببینیم مربی بعد از دریافت مدرک چه فرصتی برای فعالیت دارد. می‌توان برای مربیان مستعد، فرصت کارآموزی، حضور در تیم‌های پایه و تجربه عملی فراهم کرد تا از آموزش نظری به تجربه حرفه‌ای برسند.

صدای زنان: و در این مسیر باید به تربیت داوران، آنالیزورها و سایر نیروهای تخصصی زن هم توجه کرد.

دکتر مرتضوی:
حتماً. فوتبال زنان فقط بازیکن نیست. ما به مربی، داور، کمک‌داور، ناظر، بدنساز، پزشک، آنالیزور و مدیر ورزشی زن نیاز داریم. اگر بخواهیم فوتبال زنان را حرفه‌ای کنیم، باید یک اکوسیستم کامل ایجاد کنیم. هدف نباید صرفاً تشکیل یک تیم باشد؛ باید نیروی انسانی متخصص این حوزه نیز در استان تربیت شود.

صدای زنان: یکی از مشکلات فوتبال زنان در بسیاری از مناطق، کمبود مسابقات منظم است. آیا ایجاد لیگ‌های استانی دختران را در برنامه دارید؟

دکتر مرتضوی:
مسابقه بخش جدایی‌ناپذیر رشد بازیکن است. نمی‌توان از یک ورزشکار انتظار داشت بدون تجربه مسابقه به سطح حرفه‌ای برسد. ما باید برای رده‌های مختلف سنی، مسابقات منظم داشته باشیم و در صورت امکان مسابقات منطقه‌ای را هم توسعه دهیم. حتی می‌توان مسابقات را به شکلی طراحی کرد که شهرستان‌ها نیز سهم واقعی در آن داشته باشند. در کنار رقابت، هدف ما باید ایجاد انگیزه و استمرار فعالیت دختران در فوتبال باشد.

صدای زنان: زیرساخت یکی دیگر از مسائل مهم است. فوتبال زنان برای رشد به زمین تمرین، رختکن و امکانات مناسب نیاز دارد. برنامه شما برای این بخش چیست؟

دکتر مرتضوی:
زیرساخت یکی از پایه‌های توسعه فوتبال است. در برنامه انتخاباتی خود نیز بر اختصاص زمین یا استادیوم مناسب به هیئت فوتبال شهرستان‌ها تأکید کرده‌ام. این موضوع باید فوتبال زنان را هم شامل شود. اگر زمین مناسب و زمان تمرین مشخص وجود نداشته باشد، حتی بهترین برنامه استعدادیابی هم به نتیجه نمی‌رسد.
ما باید امکانات موجود را بهتر سازماندهی کنیم و برای توسعه زیرساخت‌های جدید نیز از ظرفیت اداره ورزش و جوانان، باشگاه‌ها، شهرداری‌ها و بخش خصوصی استفاده کنیم.

صدای زنان: موضوع منابع مالی چطور؟ توسعه فوتبال زنان هزینه دارد. آیا هیئت فوتبال به تنهایی می‌تواند این هزینه‌ها را تأمین کند؟

دکتر مرتضوی:
طبیعتاً هیئت به تنهایی نمی‌تواند همه هزینه‌ها را بر عهده بگیرد. باید یک مدل مشارکتی ایجاد کنیم. باشگاه‌ها، صنایع، مجموعه‌های اقتصادی، شهرداری‌ها و بخش خصوصی استان می‌توانند در توسعه فوتبال زنان نقش داشته باشند. وظیفه هیئت فوتبال این است که این ظرفیت‌ها را شناسایی و برای سرمایه‌گذاری ورزشی هدایت کند.
از طرف دیگر، تخصیص منابع در داخل ساختار فوتبال استان نیز باید هدفمند باشد. شهرستانی که فعالیت بیشتری دارد، تیم بیشتری در مسابقات دارد و بازیکن پرورش می‌دهد، باید متناسب با عملکردش مورد حمایت قرار گیرد.

صدای زنان: آیا منظور شما از عدالت در توزیع منابع، اختصاص سهم مشخصی از بودجه به فوتبال زنان است؟

دکتر مرتضوی:
اصل مهم برای ما این است که فوتبال زنان در برنامه توسعه فوتبال استان جایگاه واقعی داشته باشد. بودجه باید بر اساس برنامه، ظرفیت، فعالیت و نیاز تخصیص پیدا کند.

فوتبال زنان آذربایجان شرقی؛ از استعدادهای پراکنده تا یک مسیر حرفه‌ای

سیدجواد مرتضوی، مدیر ورزشی و رئیس پیشین هیئت شنا، شیرجه و واترپلو آذربایجان شرقی، یکی از پنج نامزد نهایی انتخابات ریاست هیئت فوتبال استان است. او سابقه فعالیت در هیئت‌های ورزشی، عضویت در هیئت‌رئیسه فدراسیون‌های تیراندازی و کونگ‌فو، سرپرستی تیم ملی کبدی و همچنین مدیریت باشگاه فرهنگی ورزشی اداره‌کل امور مالیاتی آذربایجان شرقی را در کارنامه دارد.
مرتضوی در برنامه انتخاباتی خود بر مدیریت مشارکتی، توسعه فوتبال پایه، توجه بیشتر به شهرستان‌ها، حمایت از فوتبال و فوتسال بانوان، توزیع عادلانه امکانات و احیای لیگ محلات تأکید کرده است.
در شرایطی که فوتبال زنان آذربایجان شرقی پس از سال‌ها تمرکز بیشتر بر فوتسال، اکنون با راه‌اندازی تیم فوتبال بانوان تراکتور و حضور این تیم در لیگ دسته اول کشور وارد مرحله تازه‌ای شده، «صدای زنان» در گفت‌وگویی با دکتر سیدجواد مرتضوی، برنامه‌های او برای آینده فوتبال زنان استان را بررسی کرده است.

صدای زنان: فوتبال زنان آذربایجان شرقی سال‌ها در مقایسه با فوتسال کمتر مورد توجه بوده است. از طرف دیگر، اکنون با تشکیل تیم فوتبال زنان تراکتور، اتفاق تازه‌ای در فوتبال استان رخ داده است. شما وضعیت فعلی فوتبال زنان استان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

دکتر مرتضوی:
به اعتقاد من، فوتبال زنان آذربایجان شرقی ظرفیت بسیار بیشتری از آنچه تاکنون دیده‌ایم دارد. مسئله اصلی این است که این ظرفیت هنوز به شکل منسجم و سازمان‌یافته شناسایی و هدایت نشده است. تشکیل تیم فوتبال بانوان تراکتور اتفاق مهمی است و می‌تواند نقطه شروع یک دوره تازه باشد، اما نباید توسعه فوتبال زنان استان را فقط به یک تیم محدود کنیم.
ما باید یک زنجیره کامل ایجاد کنیم؛ از فوتبال پایه و استعدادیابی تا آموزش، مسابقات، تیم‌های رده‌های مختلف، فوتبال حرفه‌ای و در نهایت حضور در تیم‌های ملی. اگر این زنجیره شکل بگیرد، تیم‌های بزرگسالان هم می‌توانند از دل همین ساختار بازیکن بگیرند.

صدای زنان: اگر قرار باشد این زنجیره را از پایه طراحی کنید، نخستین حلقه آن چه خواهد بود؟

سید جواد مرتضوی:
نخستین حلقه، استعدادیابی سازمان‌یافته است. ما نباید منتظر بمانیم استعداد خودش را به تبریز برساند. باید فوتبال به سراغ استعداد برود.
برنامه ما می‌تواند ایجاد یک طرح منظم استعدادیابی دختران در سراسر استان باشد. بازیکنان در رده‌های سنی مختلف شناسایی شوند، مشخصات فنی آنها ثبت شود و یک بانک اطلاعاتی از استعدادهای فوتبال زنان استان شکل بگیرد. بعد این بازیکنان باید در اردوها و مسابقات استانی دیده شوند و مسیر معرفی آنها به باشگاه‌ها و تیم‌های پایه مشخص باشد.
هدف این است که دختر مستعدی که در یک شهرستان فعالیت می‌کند، به دلیل فاصله جغرافیایی یا محدودیت امکانات از چرخه فوتبال حذف نشود.

صدای زنان: یعنی استعدادیابی شهرستانی را یکی از اولویت‌های خود می‌دانید؟

دکتر مرتضوی:
قطعاً. اگر قرار است درباره عدالت ورزشی صحبت کنیم، این عدالت باید در کشف استعداد هم وجود داشته باشد. آذربایجان شرقی فقط تبریز نیست. در شهرستان‌های مختلف استان دختران علاقه‌مند و مستعدی وجود دارند. هیئت فوتبال باید بتواند برنامه‌های استعدادیابی و مسابقات را به شهرستان‌ها ببرد و برای بازیکنان مناطق مختلف فرصت دیده‌شدن ایجاد کند.
این موضوع با برنامه کلی ما برای توسعه فوتبال شهرستان‌ها هم ارتباط دارد. هر شهرستانی که استعداد پرورش می‌دهد، تیم دارد و در مسابقات فعال است، باید متناسب با ظرفیت و عملکردش مورد حمایت قرار گیرد.

صدای زنان: یکی از مشکلات فوتبال پایه این است که شناسایی استعداد الزاماً به معنای پرورش آن نیست. بعد از شناسایی یک بازیکن مستعد چه اتفاقی باید بیفتد؟

دکتر مرتضوی:
این نکته بسیار مهم است. استعدادیابی بدون مسیر پرورش، نتیجه مطلوب نمی‌دهد. ما باید برای هر رده سنی مسابقات منظم داشته باشیم. بازیکن باید تمرین کند، مسابقه بدهد، مربی مناسب داشته باشد و امکان پیشرفت فنی پیدا کند. به همین دلیل توسعه مدارس فوتبال دختران، تیم‌های پایه و لیگ‌های استانی برای ما اهمیت دارد.
در کنار آن، باید ارتباط میان هیئت فوتبال، مدارس فوتبال و باشگاه‌ها برقرار شود تا بازیکن مستعد از مرحله شناسایی تا معرفی به تیم‌های حرفه‌ای، مسیر مشخصی داشته باشد.

صدای زنان: تیم فوتبال زنان تراکتور اکنون در لیگ دسته اول کشور حضور دارد. به نظر شما هیئت فوتبال چه نقشی می‌تواند در استفاده از این فرصت داشته باشد؟

دکتر مرتضوی:
تراکتور یک باشگاه است و هیئت فوتبال نیز وظایف و ساختار خودش را دارد، اما می‌توان میان این دو مجموعه همکاری مؤثری ایجاد کرد.